O artyście
Anton Hartinger tworzył ilustracje botaniczne dla czytelników, którzy chcieli rozpoznawać rośliny także poza ogrodem. Pracował w Wiedniu jako malarz kwiatów i litograf. Ilustrował Paradisus Vindobonensis, publikację poświęconą roślinom uprawianym w tym mieście. Pinia powstała w 1889 roku, pod koniec jego kariery, w której uważna obserwacja natury szła w parze z wymaganiami technik drukarskich. Choć nazwisko Hartingera kojarzy się przede wszystkim z ilustracjami botanicznymi, tym razem zamiast kwiatu przedstawił drzewo cenione za jadalne nasiona. Ta ilustracja pokazuje, jak sztuka XIX wieku pomagała rozpowszechniać wiedzę o roślinach.
Dzieło
Pinia, czyli Pinus pinea, od dawna jest uprawiana w basenie Morza Śródziemnego ze względu na jadalne orzeszki piniowe. Dlatego tablica z 1889 roku służy nie tylko pokazaniu wyglądu drzewa: pozwala też rozpoznać gatunek, z którego pochodzi znany składnik potraw. Tablice botaniczne przenosiły takie informacje na strony książek. Dzięki nim rośliny można było porównywać i poznawać z dala od miejsc, w których rosły. Jako plakat vintage ilustracja nadal przypomina o swoim edukacyjnym przeznaczeniu. Przywołuje też codzienny związek między wiedzą botaniczną a składnikami trafiającymi na kuchenny stół.
Styl i cechy charakterystyczne
Ciemnozielone igliwie rozpościera się szeroko ponad smukłym, rozgałęzionym pniem. Brązowe konary giną w gęstej koronie, natomiast poniżej artysta umieścił osobno gałązkę z igłami i dużą szyszkę. U dołu, na kremowym tle, widać niewielkie studia nasion. Każda łuska szyszki ma wyraźny kontur, a igły składają się z cienkich kresek. Ilustracja zestawia rozmiary dorosłego drzewa z drobnymi szczegółami okazu. Ta wyrazista zmiana skali nadaje pionowemu plakatowi szczególny rytm.
We wnętrzu
W pokoju do czytania taki botaniczny wizerunek pinii można powiesić nad dębowym biurkiem. Dzienne światło wydobywa wtedy ciepły odcień kremowego tła. Wąska, ciemna rama nawiązuje do pnia, nie przytłaczając małych studiów u dołu ilustracji. Z fotela obok biurka widać szczegóły szyszki; od strony drzwi uwagę przyciąga korona, przywodząca na myśl skrawek cienia. Warto pozostawić wokół plakatu pustą przestrzeń ściany. Obraz zachęca, by przed otwarciem książki zatrzymać wzrok na chwilę i uważnie przyjrzeć się roślinie.
