O artyście
Dla Henri Matisse’a kawałek tkaniny mógł stać się początkiem obrazu. Dorastał w Bohain, mieście włókienniczym na północy Francji, a później gromadził materiały i ubrania, które powracały w jego twórczości. Szczególnie zajmowały go rumuńskie haftowane bluzki: pozwalały mu badać związek między ludzką postacią a sztuką dekoracyjną. The Romanian Blouse pokazuje, że uważnie przyglądał się tkaninom, nie traktując ich jako zwykłych dodatków. Na reprodukcji portretu strój zachowuje równie wielką siłę wyrazu co twarz kobiety.
Dzieło
Rumuńska bluzka była dla Matisse’a czymś więcej niż kostiumem wartym uwiecznienia. Powrócił do tego motywu w Nicei, gdzie namalował obraz w 1940 roku, w okresie intensywnych poszukiwań związanych z przedstawianiem postaci. Nie dokumentował haftu jak etnograficznego okazu: regionalna tradycja tekstylna stała się dla niego punktem wyjścia do nowoczesnego malarstwa. Fotografie kolejnych etapów pracy nad płótnem pokazują, jak wiele razy artysta zmieniał kompozycję, zanim powstała wersja widoczna na plakacie. Dzięki temu portret jest także zapisem długiego dialogu między odziedziczonym rzemiosłem a modernizmem.
Styl i cechy charakterystyczne
Najpierw uwagę przyciągają ogromne białe rękawy, wyraźnie odcinające się od czerwonego tła, które zdaje się napierać na postać. Po tkaninie biegną czarne kreski, a rękawy przecinają pomarańczowe panele o kratkowym wzorze. Na przodzie bluzki widać dwie haftowane gałązki, czerwone i czarne. Niżej dłonie zachodzą na siebie ponad ciemnoniebieską spódnicą; smukłe palce kontrastują z szerokimi fałdami bluzki. Przechylona głowa i delikatnie zarysowane rysy twarzy łagodzą zdecydowane kształty. Pod portretem pozostawiono jasny pas z niebieskim podpisem Matisse’a, który daje kompozycji pionowego plakatu chwilę oddechu.
We wnętrzu
Ten portret można wyobrazić sobie nad niską komodą z orzecha w jadalni, gdzie późnopopołudniowe światło pada na drewno i ociepla czerwień tła. Ustawiona poniżej kremowa ceramiczna misa nawiązuje do szerokich rękawów, a haft pozostaje głównym wzorem w tej części pokoju, bez dodatkowych ozdób wokół obrazu. W wąskiej czarnej ramie portret dobrze widać od stołu; układ złożonych dłoni na chwilę zatrzymuje wzrok podczas kolacji. Jako grafika na ścianie przywołuje modernizm, a jej nasycone barwy sprawiają, że wystrój nie wydaje się zbyt stonowany.
